27.04.2026. | 08:42

Istraživanja su pokazala da konzumiranje kafe može produžiti život i potencijalno smanjiti rizik od fibrilacije atrija (nepravilnog, ubrzanog rada srca).

Sada su naučnici utvrdili i količinu kafe koja može pomoći u smanjenju stresa.

Velika studija, objavljena u stručnom časopisu Journal of Afektiv Disorders, analizirala je podatke o unosu kafe i medicinsku dokumentaciju 460.000 ljudi tokom približno 13 godina.

Nakon tog perioda, rezultati su pokazali da su osobe koje su svakodnevno pile kafu, tačnije dve do tri šolje, imale manji rizik od razvoja poremećaja raspoloženja (kao što su velika depresija ili bipolarni poremećaj) i poremećaja povezanih sa stresom (poput anksioznosti i poremećaja prilagođavanja) u poređenju sa onima koji uopšte nisu pili kafu.

Kod ljudi koji su pili pet ili više šolja kafe dnevno nije zabeleženo smanjenje stresa, već naprotiv uočen je porast poremećaja raspoloženja. Doktorka Kyra Bobinet i dijetetičar Aleksandar Lerit ističu pozitivan uticaj antioksidanasa u kafi, koji mogu pomoći u borbi protiv upala, a samim tim i raznih bolesti.

“Kafa je mnogo više od kofeina. Sadrži stotine bioaktivnih jedinjenja, uključujući polifenole i hlorogenske kiseline, koji imaju antioksidativna i protivupalna svojstva i vremenom mogu nezavisno podržavati zdravlje mozga”, rekla je Bobinet.

Veza između kafe i manjeg rizika od problema sa mentalnim zdravljem može se objasniti njenim uticajem na funkciju bubrega, jetre i metabolizam masti. To su procesi koje antioksidansi iz kafe mogu podržati, naglasila je ona, prenosi B92

26.04.2026. | 22:34

Konzervirana riba, poput sardine, obično prolazi kroz proces konzerviranja na visokoj temperaturi i pod visokim pritiskom, što omekšava kosti do te mjere da mogu lako da se sažvaću i svare.

“Tim postupkom razgrađuje se struktura kalcijuma, zbog čega kosti postaju mekane i bezbjedne za jelo”, izjavila je za Health Rima Klajner, registrovana dijetetičarka i portparolka organizacije Dish on Fish.

Iako su zbog svoje omekšane teksture kosti uglavnom bezbjedne, postoje izuzeci.

“Ne preporučujem konzumaciju cijelih kostiju iz konzerve osobama koje imaju problema sa gutanjem nakon zračenja, onima sa neregulisanim GERB-om, kao ni djeci mlađoj od tri godine”, rekla je za Health Luisa Mejson, sportska dijetetičarka i trener snage.

“Klijentima često savjetujem da sardine ili losos izgnječe sa limunovim sokom kako bi se preostala struktura kostiju dodatno razgradila prije jela”, dodala je.

Kako proces konzerviranja omekšava kosti u ribi?

Prilikom konzerviranja ribe proizvođači koriste proces poznat kao retortna sterilizacija, tokom kojeg se riba pod pritiskom zagrijava na više od 115 stepeni Celzijusa.

“Time se ne samo uništavaju patogeni, već se omekšavaju i kolagen i minerali u kostima”, objasnila je Mejson.

Kosti postaju krhke i savitljive, slično kao što sporo kuvana koštana srž postaje maziva, a proces istovremeno poboljšava teksturu i dostupnost hranljivih materija. Kod sardina i inćuna, koje već imaju sitne i nježne kosti, one se tokom konzerviranja gotovo potpuno raspadnu.

Prema Klajner, to ih čini bezbjednim, jestivim, pa čak i prijatnim za većinu ljudi, a rezultat su kosti koje se praktično tope u mesu, dodajući blagu teksturu i značajnu količinu kalcijuma, fosfora i vitamina D.

Kod lososa, kao veće ribe, kosti su uočljivije, ali tokom konzerviranja pod pritiskom značajno omekšaju.

Bogat izvor kalcijuma i drugih nutrijenata

Konzervirana riba jedan je od najefikasnijih prehrambenih izvora bioraspoloživog kalcijuma, navodi Mejson. Osim toga, kosti iz konzerve sadrže bor, element u tragovima važan za metabolizam estrogena i očuvanje koštane mase.

“Konzervirana riba jedna je od najčešće zanemarenih funkcionalnih namirnica za aktivne i starije osobe”, rekla je Mejson.

Ona kombinuje proteine, omega-3 masne kiseline, kalcijum, selen, pa čak i koenzim Q10 – i to sve u obliku sa dugim rokom trajanja.

Istraživanja potvrđuju njene prednosti. Studija iz 2024. godine pokazala je da ljudi koji jedu konzerviranu ribu mogu da žive duže od onih koji je ne jedu.

U drugoj studiji naučnici su zaključili da je konzumacija konzerviranih sardina efikasnija za unapređenje zdravlja i dugovječnosti od uzimanja suplemenata ribljeg ulja, kao i da pomaže u većem unosu omega-3 masnih kiselina.

Iako su istraživanja i dalje u toku, preliminarni rezultati ukazuju da konzumacija konzervirane ribe može da smanji rizik od određenih vrsta teških bolesti.

Konzervirana riba nije samo cjenovno pristupačna, već je i jednostavna za pripremu i bogata proteinima.

“Osim toga, riba iz konzerve predstavlja ukusan protein bogat nutrijentima, savršen za konzumaciju direktno iz konzerve ili kao dodatak salatama, testenini i picama”, rekla je Klajner.

Dodala je da su prepuni hranljivih materija ključnih za jake kosti, snažan imuni sistem i zdravlje mozga.

“Savjetujem klijentima da je jedu dva do četiri puta nedjeljno, kombinujući sardine, divljeg lososa i inćune kako bi unijeli raznovrsne mikronutrijente i smanjili izloženost teškim metalima”, zaključila je Mejson.

Kada je ipak bolje izbjegavati kosti?

Neki ljudi izbjegavaju konzumaciju kostiju u konzerviranoj ribi zbog neprijatne teksture ili straha.

“Ako je neko osjetljiv na teksturu, ima probleme sa varenjem ili je na dijeti sa niskim unosom kalcijuma, možda će radije ukloniti kosti”, rekla je Klajner.

Takođe, treba izbjegavati konzumaciju kostiju ako riba ne potiče iz pouzdanog izvora ili djeluje nedovoljno obrađeno.

“Da biste bili sigurni, kosti bi trebalo da se lako lome pod pritiskom viljuške”, savjetuje Mejson.

Kosti bi trebalo da izbjegavaju i osobe sa hroničnim bolestima bubrega, jer moraju kontrolisati unos fosfora, koji može biti povišen u kostima iz konzerve.

Konzumacija kostiju ne preporučuje se ni osobama sa poteškoćama pri gutanju, disfagijom i gastrointestinalnim problemima, kao ni trudnicama koje treba da ograniče izloženost živi.

Ipak, sa bezbjednosnog stanovišta, kosti iz konzervirane ribe nisu štetne – uglavnom je riječ o ličnim preferencijama.

“Osim ako nije u pitanju specifičan zdravstveni problem ili izražena odbojnost prema teksturi, te sitne kosti nisu samo bezbjedne, već predstavljaju i dodatnu nutritivnu vrijednost”, zaključila je Klajner.

26.04.2026. | 20:56

Vjerovatno ste mnogo puta čuli preporuku da kuhinjske noževe ne treba prati u mašini za sudove.

Iako djeluje praktično ubaciti sve zajedno u mašinu, uključujući i noževe, stručnjaci upozoravaju da to nije dobra praksa. Sagovornici iz poznatog njemačkog proizvođača noževa Wüsthof i Američkog kulinarskog instituta za obrazovanje ističu da je ručno pranje jedini pravilan način održavanja, prenosi “Simply Recipes”.

Toplota, deterdžent i udarci oštećuju sječivo

„Postoji nekoliko razloga zašto ne preporučujemo pranje noževa u mašini za pranje sudova“, kaže Florijan Rotondi, zamjenik šefa kontrole kvaliteta u Wüsthof-u.

On dodaje da, prije svega, visoke temperature, agresivni deterdženti i soli oštećuju noževe i da sječiva postaju tupa i podložnija rđi.

Takođe kaže da je najgore mjesto za noževe u mašini za pranje sudova svakako korpa za pribor za jelo. Tamo će se pribor i sječiva stalno udarati jedni o druge, što oštećuje sječiva. Šon Matijevič, glavni kuvar u Kulinarskom institutu za obrazovanje, slaže se sa Rotondijem oko štete koju deterdženti, toplota i vlaga mogu nanijeti noževima, prenosi Index.hr.

„Većinu vremena, ovo oštećenje sječiva nije vidljivo golim okom jer je sama ivica noža mikroskopska“, ističe Matijevič.

Drugim riječima, čak i ako vaši noževi izgledaju dobro nakon pranja u mašini za pranje sudova, vjerovatno su i dalje oštećeni.

Rotondi ističe da vlaga može da prodre čak i u najmanje pukotine na dršci noža, uzrokujući da drvene drške oteknu i postanu krte. Posljednje što želite je da vam drška pukne, posebno dok siječete.

Pravilno pranje i skladištenje noževa

„Uvijek ručno perem noževe jer ih kombinacija toplote, hemikalija i mehaničkog djelovanja u mašini za pranje sudova prilično brzo uništava“, kaže Matijevič. Čim završite sa korišćenjem noža, operite ga u vrućoj vodi i deterdžentu za sudove, dobro isperite i odmah osušite kako biste spriječili mrlje i koroziju.

Što se tiče najboljeg načina za skladištenje, Matijevič preporučuje stalak za noževe ili magnetnu traku. „Definitivno ih ne želite držati u fioci sa ostalim priborom za jelo“, kaže on. „Svaki put kada otvorite fioku, sve se sudara i tupi jedno drugom sječiva.“